గుజరాత్ అభివృద్ధి కధ: అబద్ధాలూ, వాస్తవాలూ -2


(మొదటి భాగం తరువాయి…)

వేతనాలు

ఉద్యోగాలు ఇవ్వడం లేదా, వేతనాలు ఇవ్వడం లేదా అన్న ప్రశ్న వస్తుంది. ఆ విషయం చూద్దాం. ప్రొఫెసర్ డాక్టర్. ఇందిరా హిర్వే, అహ్మదా బాద్ లోని ‘సెంటర్ ఫర్ డెవలప్ మెంట్ ఆల్టర్నేటివ్స్’ సంస్ధకు డైరెక్టర్ గా పని చేస్తోంది. సెప్టెంబర్ 27 న ‘ది హిందూ’ లో రాసిన ఆర్టికల్ లో గుజరాత్ అభివృద్ధి గురించి ఆమె చర్చించారు. గుజరాత్ లోని గ్రామాల్లో, పట్టణాల్లో వివిధ రంగాల్లో పని చేస్తున్న కార్మికులు, కూలీల వేతనాల వివరాలను తన ఆర్టికల్ లో ఆమె తెలిపారు.

ఆ వివరాల ప్రకారం కేజువల్ కార్మికులకు గుజరాత్ లో ఇచ్చే రోజు వారి వేతనం చాలా రాష్ట్రాల కంటే తక్కువగా ఉంది. గ్రామాల్లో పురుషులకు 69/-, (దేశంలో 20 ప్రధాన రాష్ట్రాల్లో 14 వ స్ధానం) స్త్రీలకు 56/- (9వ స్ధానం) మాత్రమే గుజరాత్ లో లభిస్తోంది. పట్టణాలకి వస్తే, కేజువల్ కార్మికులకి పురుషులకి 109/-(7వ స్ధానం), స్త్రీలకి 56/- (14 వ స్ధానం) వేతనం గుజరాత్ లో లభిస్తోంది. గుజరాత్ లో స్త్రీల పట్ల పాటించబడుతున్న వివక్ష ఈ అంకెల్లో స్పష్టంగా చూడవచ్చు. ఇవన్నీ కేజువల్ కార్మికుల వేతనాలు. రెగ్యులర్ కార్మికుల విషయంలో కూడా [గ్రామాల్లో పురుషులకు, స్త్రీలకు వరుసగా 152/- (17 వస్ధానం), 108/- (9వ స్ధానం) పట్టణాల్లో 205/- (18వ స్ధానం), 182/- (13వ స్ధానం)] గుజరాత్ పరిస్ధితి ఇలాగే ఉంది. ఇందులో అత్యధిక వేతనం పొందుతున్న పట్టణ పురుష రెగ్యులర్ కార్మికుడి వేతనం రోజుకి 205/- మాత్రమే. అంటే నెలకి 6150/-. ఈ సమాచారం అంతా తాజా (latest) నేషనల్ శాంపిల్ సర్వే నుండి తీసుకున్నదే. రెగ్యులర్ పట్టణ కార్మికుడికి నెలకి ముష్టి ఆరువేల వేతనం లభించే గుజరాత్ లో కార్మికులు, కూలీల బతుకులు ఎంత దుర్భరంగా ఉన్నాయో అర్ధం చేసుకోవచ్చు. ఇటువంటి వేతనాలు పొందే కుటుంబాల్లో స్త్రీలు, పిల్లలు పౌష్టికాహార లోపంతో బాధపడడం అనివార్యం. కాగా, గుజరాత్ లో మోడి ప్రభుత్వం సాధించిన సో కాల్డ్ ‘అధిక’ జి.డి.పి వృద్ధి స్వదేశీ, విదేశీ పెట్టుబడిదారులకి, భూస్వాములకి మాత్రమే సొంతమని చెప్పడానికి ఇంతకంటే రుజువులు అవసరం లేదు.

డెలివరీ సిస్టం

గుజరాత్ ప్రభుత్వం తన రాష్ట్ర ప్రజల్లో దారిద్ర రేఖకు దిగువన (Below Poverty Line -BPL) ఉన్న ప్రజలకు ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్ధ (Public Distribution System) ద్వారా అందిస్తున్న ఆహార ధాన్యాలు ఇతర రాష్ట్రాల కంటే తక్కువగా ఉన్నాయని ప్రొఫెసర్ ఇందిర చెబుతున్నారు. ఈ తగ్గింపుకి గుజరాత్ ప్రభుత్వం చెప్పిన కారణం ఆసక్తికరంగా ఉంది. బిపిఎల్ కుటుంబాలకు సబ్సిడీ కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇస్తుంది. గుజరాత్ లో దారిద్ర్యరేఖకు దిగువన ఉన్న కుటుంబాల సంఖ్య కేంద్ర ప్రభుత్వం అంచనా వేసిన సంఖ్య కంటే ఎక్కువగా ఉందని అందువల్ల కేంద్ర ఇస్తున్న ఆహార ధాన్యాలు సరిపోవడం లేదనీ గుజరాత్ ప్రభుత్వం వాదిస్తోంది. ఇక్కడ గమనించవలసినవి రెండు అంశాలున్నాయి.

ఒకటి: కేంద్రం అంచనా కంటే గుజరాత్ లో దరిద్రం ఎక్కువగా ఉండడం. టెండూల్కర్ మోడల్ ప్రకారం కేంద్రం దారిద్ర్య రేఖకు దిగువన ఉన్నవారి సంఖ్యను అంచనా వేస్తుంది. ఈ మోడల్ దేశంలో అత్యంత అప్రతిష్టను మూటగట్టుకుంది. రోజుకి గ్రామాల్లో 26/-, పట్టణాల్లో 32/- సంపాదించేవారు దారిద్ర్యరేఖకి ఎగువన ఉన్నట్లేనని ఈ మోడల్ చెబుతుంది. ఇప్పుడు అమలులో ఉన్న మోడల్ కూడా ఇదే. (ఐదుగురు ఉన్న కుటుంబం నెలకి 4824/- (గ్రామాల్లో అయితే రు. 3905/-) సంపాదిస్తే ఆ కుటుంబం కొంత అసౌకర్యంగా బతికితే బతకొచ్చు గానీ, ఆ అంచనా హాస్యాస్పదం అయితే కాదని ప్రణాళికా సంఘం ఉపాధ్యక్షుడు మాంటెక్ సింగ్ అహ్లూవాలియా పత్రికాముఖంగా గట్టిగా సమర్ధించుకున్నాడు కూడా. పేదలు అసౌకర్యంగా బతక్క చస్తారా అన్నది మాంటెక్ బరితెగింపు) ఇటువంటి అధమమైన అంచనాతో కేంద్ర వేసిన అంచనా కంటే ఎక్కువగా గుజరాత్ లో దరిద్రులు ఉన్నారని గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి పై వాదన ద్వారా అంగీకరించాడు.

రెండు: గుజరాత్ లో పేదలకు తగినన్ని ఆహారధాన్యాలు అందించడానికి మోడి ప్రభుత్వం సిద్ధంగా లేదు. కేంద్రం ఇస్తున్న ధాన్యం సరిపోకపోతే రాష్ట్రం ఏం చెయ్యాలి? తన సొంత వనరులనుండి మిగిలిన పేదలకు అయ్యే సబ్సిడీ ఖర్చును భరించాలి. కానీ అందుకు నరేంద్రమోడీ సిద్ధంగా లేడు. కేంద్ర ప్రభుత్వం సరిపోయినంత ఆహారం ఇవ్వడం లేదని చెప్పి పేద జనాన్ని కొన్ని రోజులు పస్తులు పెట్టడానికే మోడి సిద్ధపడ్డాడు. కేంద్రం ఇస్తున్న ధాన్యాన్ని మాత్రమే రాష్ట్రంలోని పేదలకి పంచడం వలన నెలకి అందవలసిన 35 కిలోల కంటే తక్కువ బియ్యం జనానికి అందుతున్నాయని తమ సర్వేలో తేలినట్లు ప్రొఫెసర్ ఇందిర తెలిపారు. ప్రజలకోసం ఉద్దేశించిన ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్ధ (పి.డి.ఎస్) గానీ, మధ్యాహ్న భోజన పధకం గానీ, సమీకృత శిశు పరిరక్షణా సేవలు (ICDS) గానీ గుజరాత్ లో సరిగా పని చేయడం లేదని తమ సర్వేతో పాటు ఇంకా అనేక సర్వేల్లో తేలిందని కూడా ఇందిర తెలిపారు.

పై స్ధాయిలో నుండి తగిన పర్యవేక్షణ లేకపోవడమే ఈ పరిస్ధితికి కారణమని, స్ధానిక పాలనా వ్యవస్ధలపై ఒత్తిడి తెచ్చే స్ధానిక సంఘాలను రాష్ట్రంలో కొన్ని ప్రాంతాల్లోనే అరకొరగా నిర్మించడం వల్ల రాష్ట్రంలో అన్ని ప్రాంతాలకూ ఇటువంటి పంపిణీ వ్యవస్ధలు చేరడం లేదనీ తమ అధ్యయనంలో తేలినట్లు ఇందిర తెలిపారు. నరేంద్ర మోడి గొప్ప పరిపాలనాదక్షుడు అని పత్రికలు అదేపనిగా ఊదరగొడుతుంటాయి.  ప్రజలకు ఉద్దేశించిన వివిధ దారిద్ర్య నిర్మూలనా పధకాలు లక్ష్యిత ప్రజలందరికీ సమర్ధవంతంగా చేరే విధంగా ‘డెలివరీ సిస్టమ్’ ను పని చేయించడంలోనే పాలకుల అసలు పాలనా దక్షత బయటపడుతుంది. ఈ డెలివరీ సిస్టమ్ సక్రమంగా పనిచేయకపోవడానికి గల ప్రధాన కారణం అవినీతి. మంత్రులు, అధికారుల దగ్గరినుండి, రేషన్ షాపు డీలర్ వరకూ పెద్దమొత్తంలో సరుకులు పక్కదారి పట్టి బ్లాక్ మార్కెట్ కి చేరడమే డెలివరీ సిస్టమ్ లోని ప్రధాన లోపం. నిజానికి లోపం అనేది చాలా చిన్నమాట. ఎందుకంటే ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్ధలలో సరఫరా అయ్యే సరుకుల్లో చాలా భాగానికి అసలు లక్ష్యం బ్లాక్ మార్కెట్టే. ఇది దేశం అంతటా ఉన్న పరిస్ధితే. మోడీకి ‘గొప్ప పరిపాలనాదక్షుడు’ అన్న బిరుదును అంటగట్టడంలో ఏమాత్రం సవ్యత లేదని ఇక్కడ గమనించవలసిన విషయం.

తాగునీరు, ఆరోగ్యం

తాగునీటి ప్రాధాన్యత గురించి చెప్పనవసరం లేదు. గుజరాత్ లో తాగునీటి లభ్యత గురించి 2011 జనాభా లెక్కల వివరాలు ఒక అవగాహనాని ఇస్తాయి. తాగునీరు, పారిశుధ్యం విషయాల్లో అనేక ఇతర రాష్ట్రాల కంటే గుజరాత్ వెనుకబడి ఉందని 2011 సెన్సస్ వివరాలు చెబుతున్నాయి. సెన్సస్ ప్రకారం రాష్ట్రంలోని గ్రామాల్లో 43 శాతం కుటుంబాలకు మాత్రమే ఇళ్లవద్దకు నీటి సరఫరా ఉండగా, 16.7 శాతం కుటుంబాలకు మాత్రమే శుద్ధి చేయబడిన నీరు పంపుల ద్వారా (tap water) అందుతోంది. మరోవిధంగా చెప్పాలంటే గ్రామాల్లోని 57 శాతం కుటుంబాలు దూరం వెళ్ళి నీరు తెచ్చుకుంటుంటే, 83.7 శాతం కుటుంబాలకు శుద్ధి చేయబడిన నీటి సౌకర్యం లేదు. అయిదోవంతు కుటుంబాలు, ముఖ్యంగా మహిళలు, సుదూర ప్రాంతాలకు వెళ్ళి నీరు తెచ్చుకోవాలి. ఈ పరిస్ధితి వలన మహిళలు, ఆడపిల్లల ఆరోగ్యం బాగా ప్రభావితం అవుతుంది. పట్టణాలకి వస్తే కొంత నయం. 84 శాతం కుటుంబాలకు ఇళ్ళవద్దకు నీటి సరఫరా ఉండగా, 69 శాతం కుటుంబాలకు శుద్ధి చేయబడిన నీరు అందుతోంది. తీసుకున్న ఆహారం శరీరానికి సమర్ధవంతమైన పోషకంగా మారాలంటే పరిశుభ్రమైన తాగునీరు అత్యంత అవసరం అన్నది నిపుణులు చెప్పేమాట.

పారిశుధ్యం కూడా ప్రజల ఆరోగ్యాన్నీ, పోషకాన్నీ ప్రభావితం చేసే అంశాల్లో ముఖ్యమైనది. మరుగుదొడ్ల వినియోగంలో గుజరాత్ (గ్రామాలు) దేశంలోని ప్రధాన 20 రాష్ట్రాల్లో 10 వ స్ధానంలో ఉందని సెన్సస్ వివరాలు చెబుతున్నాయి. గ్రామాల్లో 65 శాతం కుటుంబాలకు మరుగుదొడ్లు లేవు. ప్రొఫెసర్ ఇందిర బృందం ఇటీవల జరిపిన సర్వే ప్రకారం గుజరాత్ లో 70 శాతం గ్రామాలకు వ్యర్ధాల సేకరణ, పారవేతలో సరైన విధానం లేదు. 78 శాతం గ్రామాల్లో మురుగునీటి పారుదల సౌకర్యం లేదు. పట్టణాల విషయానికి వస్తే మరుగుదొడ్ల వినియోగంలో గుజరాత్ తొమ్మిదవ స్ధానంలో ఉంది. వ్యర్ధాల నిర్వహణ కూడా గుజరాత్ పట్టణాల్లో లో ఒక పెద్ద సమస్యగా ఉందని సర్వేలు చెబుతున్నాయి.

ఈ పరిస్ధితి గుజరాత్ లో రోగాల విజృంభణకు దారి తీస్తున్నది. ప్రొఫెసర్ ఇందిర బృందం సర్వే ప్రకారం గుజరాత్ లో 44 శాతం గ్రామాల్లో పచ్చ కామెర్ల జబ్బు చాలా తరచుగా సంభవిస్తోంది. అలాగే 30 శాతం గ్రామాల్లో మలేరియా, 40 శాతం గ్రామాల్లో డయేరియా, 25 శాతం గ్రామాల్లో కిడ్నీల్లో రాళ్ళు, చర్మ వ్యాధులు, కీళ్ల నొప్పులు, పంటి జబ్బులు తరచుగా సంభావిస్తున్నాయని సర్వేలో తేలింది. పట్టణాల్లోనూ పరిస్ధితి ఇంతకంటే మెరుగ్గా ఏమీలేదు.

లోగుట్టు

ఈ అంశాలన్నీ తెలిపేదేమంటే గుజరాత్ లో ఉందని చెబుతున్న అభివృద్ధి గుజరాత్ ప్రజలది కాదు. ఒక్క గుజరాతే కాదు. ఈ దేశంలోని అభివృద్ధి అంతా ఈ దేశ ప్రజలది కాదు. జి.డి.పి వృద్ధి శాతం పెరిగినా, తలసరి ఆదాయం పెరిగినా, వ్యవసాయ, పారిశ్రామిక వృద్ధి జరిగినా అవేవీ ఈ దేశ ప్రజలవి కావు. రోజుకి 32 రూపాయలు కూలి డబ్బులు సంపాదిస్తే వారిక దరిద్రులు కాదని ప్రణాళికవేత్తలే చెబుతుంటే ఈ దేశంలో కోట్లాది ప్రజానీకం ఆదాయాలను పెంచేందుకు ప్రణాళికలు రచించే అవసరం తలెత్తదు. ప్రజల ఆదాయాలను పెంచే అవసరం లేని ప్రణాళికలు, ప్రణాళికావేత్తలు ఎవరికోసం ఉద్దేశించబడుతున్నాయో ప్రత్యేకంగా చెప్పనవసరం లేదు. ఏటికేడూ వందల, వేల, లక్షల కోట్ల ఆదాయాలు పెంచుకుంటున్న సూపర్ ధనికుల కోసమే ప్రణాళికలూ, విధానాలు. అటువంటి ప్రణాలికల ద్వారా, విధానాల ద్వారా వృద్ధి చెందుతున్న జి.డి.పిలో ప్రజల ఆదాయాలు లేవని ఈపాటికి అర్ధం కావాలి. కానీ ఈ జి.డి.పిలో కోట్లాది ప్రజల శ్రమ మాత్రం ఉందన్న సంగతి మరువరాదు. ఈ బ్లాగ్ లో పదే పదే చెబుతున్నట్లు శ్రమ లేకుండా ఒక్క పూచిక పుల్ల కూడా నడిచిరాదు. రైతులు, కూలీలు, కార్మికులు, గుమస్తాలు, ఇంజనీర్లు, డాక్టర్లు, ఉపాధ్యాయులు…. వీరే ఈ దేశ శ్రమశక్తి ప్రదాతలు. వీరే ఈ దేశ జి.డి.పి వృద్ధికి కారకులు. కానీ ఈనగాచి నక్కలపాల్జేసినట్లు ఈ జి.డి.పి అంతా భూస్వాముల, పెట్టుబడిదారుల, వాల్ స్ట్రీట్ కంపెనీలకు చెందిన వేనవేల ఖాతాల్లో పేరుకుపోతోంది. విదేశాలకు తరలివెళ్లిన కోటి కోట్ల నల్లధనం అందుకు ప్రత్యక్ష రుజువు.

ఇటువంటి నేపధ్యంలో మోడీకి అంటగట్టిన గొప్ప పేరు అర్ధం లేనిది. మోడీకి ఆపాదిస్తున్న గొప్పతనంలో పశ్చిమ బహుళజాతి కంపెనీల ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. భారత దేశ పాలకవర్గాలు తమ నాయకుడిని నిర్ణయించుకోలేని రాజకీయ సంక్షోభంలో కొట్టుమిట్టాడుతున్నాయి. పశ్చిమ దేశాలు ఆశలు పెట్టుకున్న మన్మోహన్ సింగ్ ‘నిష్కళంక’ ప్రతిష్ట వరుస కుంభకోణాలతో మసకబారి పోయింది. గాంధీ వంశం పేరు ప్రతిష్టలకు కూడా ఆదుకునే పరిస్ధితి  తగ్గిపోతోంది. ఈ పరిస్ధితుల్లో భారత దేశ దళారీ పాలకవర్గాలకూ, వారి మాస్టర్లయిన పశ్చిమ బహుళజాతి కంపెనీలకూ కొత్త నాయకుడి అవసరం ముందుకొచ్చింది. కాంగ్రెస్, బి.జె.పి ల కూటమి బద్ధ శత్రువులయినట్లు ప్రజలముందు కనిపించేదంతా ఒట్టి అబద్ధం. ఏ ముఠాకి ప్రాధాన్యం ఉండాలన్న తగాదా తప్ప ఆర్ధిక వనరుల వినియోగంలో ఈ పార్టీల కూటముల మధ్య తేడా ఏమీ లేదు. భారత దేశ పర్యటనకు వచ్చే పశ్చిమ దేశాల అధిపతులు, మంత్రులు వేదికలపై అధికార పార్టీ నాయకులతో సమావేశాలు జరిపినా ప్రవేటుగా ప్రతిపక్షాలను కూడా కలిసిపోయేది ఈ కారణం వల్లనే.

అందువల్ల తదుపరి ప్రధాని రాహుల్ గాంధీ అయినా, మోడి అయినా పశ్చిమ దేశాలకు నష్టం ఏమీలేదు. ప్రజల నిరసనలను పక్కకునెట్టి, అణచివేసి ఎంత సమర్ధవంతంగా దేశవనరులను తమకు అప్పజెపుతారన్నదే వారికి కావాలి. ఆ పని మోడి చేయగలడని గుజరాత్ మారణహోమం స్పష్టం చేసింది. వేలాది ముస్లింలను ఊచకోత కోసి కూడా గుజరాత్ ని పదేళ్లపాటు పోటీలేకుండా పాలించగలగడం పశ్చిమ దేశాలను అబ్బురపరిచే విషయం. తన వ్యతిరేకులను స్వ, పర భేదం లేకుండా నిర్దాక్షిణ్యంగా అణచివేయడంలో మోడి చూపించిన ప్రతిభ పశ్చిమ దేశాల దృష్టిలో అనన్య సామాన్యం. అమెరికా సందర్శనకు మోడీకి వీసా నిరాకరించడం ఒక నాటకం. అందులో కూడా అమెరికాకి ప్రత్యేకమైన కొన్ని ప్రయోజనాలు ఉన్నాయన్నదే అర్ధం చేసుకోవాలి తప్ప మోడిని వాటేసుకోవడానికి అమెరికాకి అభ్యంతరం ఏమీ ఉండదని గ్రహించాలి. బిన్ లాడేన్ స్ధాపించిన ఆల్-ఖైదాతో కొనసాగుతున్న అమెరికా మైత్రితో పాటు ప్రపంచంలోని అనేక దేశాల నియంతలతో అమెరికాకి ఉన్న సాన్నిహిత్యం, మద్దతు ఆ సంగతిని చెబుతాయి. గుజరాత్ మారణహోమం అప్రతిష్టను మోడి వ్యక్తిత్వంనుండి చేరిపివేసే లక్ష్యంతోనే ఆయన చుట్టూ అభివృద్ధి అనీ, పాలనా దక్షుడనీ ఒక మాయని సృష్టిస్తున్నాయి పత్రికలు. భారత దేశంలోని కార్పొరేట్ పత్రికలన్నీ వ్యాపార సంస్ధలేననీ, ఆ సంస్ధల్లో వాల్ స్ట్రీట్, లండన్ ఫైనాన్షియర్లు సమకూర్చిన అప్పులు (పెట్టుబడులు) ఉన్నాయని గ్రహిస్తే భారత పత్రికల మోడి అనుకూల ప్రచారంలోని లోగుట్టు ఏమిటో అర్ధమవుతుంది.

……సమాప్తం

3 thoughts on “గుజరాత్ అభివృద్ధి కధ: అబద్ధాలూ, వాస్తవాలూ -2

  1. ఇందిర గారు తీసుకున్నవి 2011 లెక్కలే. ఆ సంగతి ఆర్టికల్ లో రాసాను.

    మీరు చెప్పిన కాలంలో కూడా గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి నరేంద్ర మోడి యే కదా!?

  2. మోడిగారిని ఇంత అందమైన పోటో లో చూపించినందుకు మీకు అభినందనలు. ఇప్పటివరకు ఎక్కడా ఇలాంటి ఫోటొ ను చూడలేదు.

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

గూగుల్ చిత్రం

You are commenting using your Google account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

Connecting to %s