వ్యవసాయ సమస్యపై కారల్ కాట్ స్కీ, లెనిన్


V I Lenin & Karl Kautsky

V I Lenin & Karl Kautsky

భారత వ్యవసాయ రంగంలో మార్పులు -పార్ట్ 3

వ్యవసాయ సమస్య – కారల్ కాట్ స్కీ

          పెట్టుబడిదారీ విధానం, వ్యవసాయ మార్పులను సంబంధించి అధ్యయనం చేయడానికి ఈ రచనను ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించవలసిన అవసరం ఉంది.

          రైతాంగం మరియు పెట్టుబడిదారీ విధానం (Peasantry &Capitalism), ఆంగ్ల ఎడిషన్ ను పరిచయం చేస్తూ హంజా ఆలావి, ధియోడర్ షనిన్ లు లెనిన్ ను ఇలా ఉటంకించారు:

          “కేపిటల్ మూడో వాల్యూమ్ తర్వాత నుండి ప్రస్తుత ఆర్ధిక సాహిత్యంలో కాట్ స్కీ పుస్తకం అత్యంత ముఖ్యమైనది. ఇప్పటివరకు మార్క్సిజంలో వ్యవసాయంలో పెట్టుబడిదారీ విధానం గురించిన ఒక క్రమబద్ధమైన అధ్యయనం లోపంగా ఉండగా ఆ ఖాళీని కాట్ స్కీ పూర్తి చేశాడు.” (Karl Kautsky: The Agrarian Question;Vol-I,P: xi,Zwan publications, 1988). “రష్యాలో పెట్టుబడిదారీ విధానం అభివృద్ధి” పుస్తకం చివర రాసిన పాఠ్యంలో లెనిన్ తనకు కాట్ స్కీ పుస్తకం ఆలస్యంగా అందడంతో దానిని తగిన విధంగా ఉపయోగించలేకపోయానని విచారం వ్యక్తం చేశారు. కాట్ స్కీ అధ్యయనం 1899 లో వెలువడింది. 1895లో ఎంగెల్స్ మరణించిన తర్వాత మార్క్స్ రచనలకు సంపాదకత్వం వహించే కర్తవ్యాన్ని కాట్ స్కీ స్వీకరించారు. అదనపు విలువకు సంబంధించిన మార్క్స్ సిద్ధాంతాలకు, కేపిటల్ నాలుగవ వాల్యూంగా భావించబడిన భాగం, సంపాదకత్వం వహించే బాధ్యతను 1889లో ఎంగెల్స్, కాట్ స్కీకి అప్పగించారు. “వ్యవసాయ సమస్య” పుస్తకం రెండు భాగాలు కలిగి ఉంది. పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్ధలో వ్యవసాయం అభివృద్ధి గురించి పార్ట్ I చర్చించగా, సోషల్ డెమోక్రటిక్ వ్యవసాయ విధానం గురించి పార్ట్ II చర్చించింది.

          పార్ట్ I లో ‘ఆధునిక వ్యవసాయం’,‘పెద్ద, చిన్న కమతాలు’,‘పెట్టుబడిదారీ వ్యవసాయం పరిమితులు’… ఈ సెక్షన్లు ముఖ్యమైనవి. పార్ట్ II లో ‘సరుకుల ఉత్పత్తిలో పెరుగుతున్న కష్టాలు & విదేశాల నుండి ఆహార పోటీ & పారిశ్రామికీకరణ’ సెక్షన్లు వ్యవసాయంలో పెట్టుబడిదారీ విధానం పైన ప్రతిభావంతమైన విశ్లేషణ ఇస్తాయి. ఈ చాప్టర్లు ప్రత్యేకంగా అధ్యయనం చేయదగ్గవి.

          మార్క్సిస్టు సాహిత్యంలో ఈ పుస్తకం ఒక నిధి లాంటిది. కేపిటల్ మూడో వ్యాల్యూమ్ తర్వాత మార్క్సిజంలో ‘పెట్టుబడిదారీ విధానం మరియు వ్యవసాయం’ ఒక క్రమబద్ధమైన అధ్యయనం కొరవడింది. ఈ ఖాళీని కాట్ స్కీ పూర్తి చేశారు.

          కాట్ స్కీ పుస్తకానికి ముందుమాటలో ఇలా చెప్పబడింది. “వ్యవసాయ సమస్యలోని వివిధ వైయక్తిక అంశాలను విడి విడిగా పరిశీలించడానికి బదులుగా -ప్రస్తుతం అనుసరిస్తున్న సాంప్రదాయ పద్ధతి అదే- ఈ అంశాల మధ్య గల పరస్పర సంబంధాన్ని మనం పరిశీలించాలి: అనగా పెద్ద మరియు చిన్న కమతాలు, రుణగ్రస్తత, వారసత్వ సూత్రాలు, శ్రమ కొరత, విదేశీ పోటీ మొదలయిన అంశాల మధ్య అని అర్ధం – ఈ అంశాలన్నీ ఒకే ఒక క్రమ మొత్తం వ్యక్తీకరణగా పరిగణించాలి.” (Ibid;P: 2)

          “వ్యవసాయం గురించి మార్క్స్ మరియు ఎంగెల్స్ లు ముఖ్యంగా మార్క్స్ ముఖ్యమైన విషయాలు చెప్పినప్పటికీ, ఇవి అక్కడక్కడా విసిరేయబడ్డట్లుగానో చిన్న చిన్న వ్యాసాలుగానో మాత్రమే ఉన్నాయి. కేపిటల్ వాల్యూం III లో భూమి అద్దె (ground rent) గురించిన సెక్షన్ ఇందుకు మినహాయింపు – కానీ అది ఎప్పటికీ పూర్తి కాకుండానే ఉండిపోయింది. మార్క్స్ తన జీవిత సాఫల్య రచన పూర్తి కాకుండానే చనిపోయారు: కానీ ఆయన ఆ పని పూర్తి చేసినా కూడా మనం ఇప్పుడు కోరుతున్న వివరణలు అన్నింటినీ ఆయన సరఫరా చేసి ఉండేవారు కాదు. ఆయన స్వంత పధకాల ప్రకారమే పెట్టుబడిదారీ వ్యవసాయం గురించి మాత్రమే చర్చించాలని మార్క్స్ ప్రతిపాదించారు. కానీ ఇక్కడ మన ప్రధాన సమస్య, పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్ధలో పెట్టుబడిదారీ పూర్వ మరియు పెట్టుబడిదారీయేతర వ్యవసాయ రూపాల పాత్ర ఏమిటన్నదే.” (Ibid;P: 30)

          సామ్రాజ్యవాద యుగంలో కూడా అదే సమస్య కొనసాగుతోంది. పెట్టుబడిదారీ పూర్వ మరియు పెట్టుబడిదారీయేతర వ్యవసాయ రూపాల పాత్ర; మరియు ద్రవ్య పెట్టుబడితో ఆ పాత్ర జరిపే పరస్పర చర్య (interaction) ఎలా ఉంటుందన్నదే ఆ సమస్య.

          పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్ధలో వ్యవసాయం అభివృద్ధి గురించి చర్చిస్తూ కాట్ స్కీ ఇలా చెప్పారు:

          “పరిశ్రమ దారిచూపిన తరహాకు అనుగుణంగా వ్యవసాయం అభివృద్ధి చెందదు: అది తన సొంత సూత్రాలను అనుసరిస్తుంది. ఈ విషయంలో ఎటువంటి అనుమానమూ అనవసరం. ఇది రుజువైన సత్యంగా మనం ప్రారంభంలోనే గుర్తించాలి. దీనర్ధం వ్యవసాయము, పరిశ్రమల అభివృద్ధి పరస్పరం వ్యతిరేక దిశలో ఉంటుందని, అవి రెండు ఒకదానికొకటి పొసగవని కాదు. ఒకే ఒక మొత్తం క్రమంలో (one overall process) అవి ఉమ్మడి అంశాలని, పరస్పరం విడి విడిగా ఉనికిలో ఉండవని గుర్తించినంతవరకూ అవి రెండూ ఒకే అంతం వైపుకి పురోగమిస్తాయని చూపవచ్చు.” (Ibid;P: 11). ఆదునిక వ్యవసాయం మరియు భూమి అద్దెల పెట్టుబడిదారీ స్వభావం గురించి వివరిస్తూ రెండు రకాలైన భూమి అద్దెల –నిరపేక్ష (absolute) మరియు భేదాత్మక (differential)- నిర్దిష్ట స్వభావాలను, తేడాలను ఆయన నిరూపించారు.

          “ఉత్పత్తి యొక్క పెట్టుబడిదారీ స్వభావం నుండి భేదాత్మక అద్దె ఉద్భవిస్తుంది; భూమి యొక్క ప్రైవేటు యాజమాన్యం నుండి కాదు: భూసంస్కరణల వాదులు డిమాండ్ చేసినట్లుగా భూములను జాతీయం చేసినప్పటికీ అది కొనసాగుతుంది; అయితే వ్యవసాయం యొక్క పెట్టుబడిదారీ నిర్వహణ కొనసాగడం దానికి షరతు. ఒకే ఒక్క తేడా ఏమిటంటే భేదాత్మక అద్దె ప్రైవేటు వ్యక్తులకు కాకుండా సమాజానికి వచ్చి చేరుతుంది.” (Ibid;P: 11)

          “భూములు ప్రైవేటు ఆస్తిగా ఉండడం నుండి నిరపేక్ష బూమి అద్దె ఉద్భవిస్తుంది; భూస్వాములు మరియు అశేష ప్రజల ప్రయోజనాల మధ్య తగాదా కూడా అలాగే ఉద్భవిస్తుంది. భూముల జాతీయ కారణ దాని (నిరపేక్ష భూమి అద్దె) రద్దుకు మార్గం ఏర్పరుస్తుంది; తద్వారా వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల ధరలు తగ్గించడానికి అవకాశం కల్పిస్తుంది. (Ibid;P: 81)

          “వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల ధరల నిర్ణయంలో భేదాత్మక భూమి అద్దె ఒక అంశంగా ఉండదు. కానీ నిరపేక్ష భూమి అద్దె మాత్రం దాదాపు ఖచ్చితంగా ఒక అంశంగా ఉంటుంది. ఉత్పత్తి యొక్క ధరల నుండి పుట్టేది భేదాత్మక భూమి అద్దె. కాగా ఉత్పత్తి ధరలకు అదనంగా మార్కెట్ ధరల నుండి పుట్టేది నిరపేక్ష భూమి అద్దె…..

          మరింత సానుకూల ప్రాంతంలో, మెరుగైన భూమి పైన, అధిక ఉత్పాదకత కలిగిన శ్రమ ద్వారా వచ్చే అదనపు లాభాల మిగులు నుండి భేదాత్మక భూమి అద్దె లభిస్తుంది. నిరపేక్ష భూమి అద్దె అలా కాదు. నిర్దిష్ట సెక్షన్ వ్యవసాయ కూలీల అదనపు దిగుబడి ఏమన్నా వచ్చినా దాని నుండి నిరపేక్ష భూమి అద్దె భాగంగా ఏమీ రాదు. తత్ఫలితంగా, అదనపు విలువ మొత్తం నుండి తగ్గించుకుని నిరపేక్ష భూమి అద్దెను పొందాల్సి ఉంటుంది. అనగా లాభాలు తగ్గించుకోవడం ద్వారా గానీ, వేతనాల్లో కోతపెట్టడం ద్వారా గానీ మాత్రమే అది వస్తుంది. ఆహార ధరలు, వేతనాలు పెరిగినట్లయితే, పెట్టుబడి లాభం పడిపోతుంది. వేతనాలలో తగిన నిష్పత్తిలో పెరుగుదల లేకుండా ధరలు పెరిగినట్లయితే, అప్పుడు నష్టపోయేది కార్మికులే.

          అంతిమంగా, నిరపేక్ష భూమి అద్దె తమపై మోపే నష్టాన్ని కార్మికులు మరియు పెట్టుబడిదారులు పంచుకోవలసిన పరిస్ధితి సంభవించగలదు, సాధారణంగా అలా సంభావిస్తుంది కూడాను.

          కాట్ స్కీ తర్వాత వ్యవసాయ రంగంలో పెట్టుబడిదారీ పరివర్తనకు సంబంధించి తదుపరి ముఖ్యమైన రచన లెనిన్ రాసిన ‘రష్యాలో పెట్టుబడిదారీ విధానం అభివృద్ధి.’ 

          లెనిన్ ప్రవాసంలో ఉంటూ రాసిన 30 సిద్ధాంత రచనల్లో ‘రష్యాలో పెట్టుబడిదారీ విధానం అభివృద్ధి’ ఒకటి. 1899లో మారు పేరుతో లెనిన్ ఈ పుస్తకాన్ని ప్రచురించారు. ఈ పుస్తకంలో “రష్యన్ పెట్టుబడిదారీ విధానం కోసం దేశీయ మార్కెట్ ఎలా ఏర్పడుతున్నదనే సమస్యను పరిశీలించే లక్ష్యాన్ని రచయిత స్వయంగా విధించుకున్నారు.” ఈ పుస్తకంలో లెనిన్ ఇలా అన్నారు, “విదేశీ మార్కెట్ మరియు విదేశీ వాణిజ్య గణాంకాలను పక్కనబెట్టి కేవలం దేశీయ మార్కెట్ దృక్కోణం నుండి మాత్రమే రష్యాలో పెట్టుబడిదారీ విధానం అనే సమస్యను చర్చిస్తాము.” (Ibid;P: 82). ‘II,III,IV చాప్టర్లలో రష్యాలో వ్యవసాయ రంగంలో పెట్టుబడిదారీ పరిణామం గురించి చర్చించబడింది. వాణిజ్య మరియు పెట్టుబడిదారీ వ్యవసాయం ఏయే రూపాల్లో ముందుకు సాగుతున్నదీ చర్చిస్తుంది. మన (రష్యన్) పరిశ్రమలో పెట్టుబడిదారీ విధానం యొక్క రూపం మరియు దశల (పై చర్చ)కు V,VI,VII చాప్టర్లు కేటాయించబడ్డాయి.’ క్రమం (process) యొక్క వివిధ కోణాల మధ్య ఉండే సంబంధాన్ని చూపడానికి, మరియు “ఆ క్రమం యొక్క సాధారణ దృశ్యాన్ని” (పాఠకుల) ముందుంచడానికి చివరి చాప్టర్ ప్రయత్నించింది.

          రైతాంగం యొక్క విభిన్నీకరణ (Differentiation of peasantry) అనే చాప్టర్ లో సమకాలీన రష్యాలో రైతాంగ విభిన్నత్వం యొక్క అభివృద్ధి గురించి, దాని వెనుక గల కారణాల గురించి లెనిన్ వివరించారు. డబ్బు అద్దె (money rent) మరియు పెట్టుబడిదారీ భూమి అద్దె (capitalist ground rent) ల మధ్య ఉండే అయోమయాన్ని లెనిన్ ప్రతిభావంతంగా పరిష్కరించారు.

          “డబ్బు అద్దె మరియు పెట్టుబడిదారీ భూమి అద్దెల మధ్య ఉన్న ఖచ్చితమైన తేడాని గుర్తించాలి. రెండోది (పెట్టుబడిదారీ భూమి అద్దె) పెట్టుబడిదారులు మరియు వేతన శ్రామికులు అప్పటికే ఉనికిలో ఉన్నారన్న పూర్వ భావనలో ఉంటుంది. మొదటిది (డబ్బు అద్దె) పరాధీన రైతాంగం ఉనికిని ఆశిస్తుంది. అదనపు విలువ నుండి యజమాని లాభాన్ని తీసేసుకోగా ఇంకా మిగిలి ఉండే భాగమే పెట్టుబడిదారీ భూమి అద్దె. డబ్బు అద్దె అంటే మొత్తం అదనపు ఉత్పత్తి రూపంలో రైతు, భూస్వామికి చెల్లించే ధర. రష్యాలో డబ్బు అద్దెకు ఉదాహరణ ఏమిటంటే భూస్వామికి రైతు చెల్లించే విముక్తి అద్దె (quit rent). మన రైతులు చెల్లించవలసిన పన్నుల్లో కొంత భాగం డబ్బు అద్దెకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుందనడంలో ఎలాంటి అనుమానం లేదు. ఒక్కోసారి రైతు భూమిని కౌలుకు తీసుకోవడం కూడా దాదాపు డబ్బు అద్దెను చెల్లించడంతో సమానమే; అంటే రైతు తాను కౌలుకు తీసుకున్న భూమి కోసం అధిక కౌలు చెల్లించవలసి వచ్చినపుడు అతనికి అల్ప వేతనం మాత్రమే మిగులుతుంది.”

          రష్యన్ విప్లవం యొక్క ప్రస్తుత ఆర్ధిక పునాదిని బట్టి రెండు పంధాల అభివృద్ధికి వస్తుగతంగా అవకాశం ఉంది: “వేల తాళ్ళతో బానిసత్వానికి బంధించబడిన పాత భూస్వామ్య ఆర్ధిక వ్యవస్ధ కొనసాగి మెల్లగా స్వచ్ఛమైన జంకర్ పెట్టుబడిదారీ విధానం వైపుకి మళ్లుతుంది. లేదా పాత భూస్వామ్య ఆర్ధిక వ్యవస్ధను విప్లవం బద్దలు కొడుతుంది; ఆ విప్లవం మొట్టమొదట భారీ భూ యాజమాన్యాన్ని, బానిసత్వం యొక్క అవశేషాలన్నింటిని నాశనం చేస్తుంది. శ్రామిక సేవ నుండి పెట్టుబడిదారీ విధానానికి అంతిమ పరివర్తనకు పునాది ఏమిటంటే, చిన్న రైతాంగ కమతాల వ్యవసాయం యొక్క స్వేచ్ఛాయుత అభివృద్ధే.” (V.I.Lenin: The Development of Capitalism in Russia, Preface to the first edition, http://www.marxists.org/archive/lenin/works/ 1899/devel/preface1.htm)

          రష్యాలో రైతాంగం విభిన్నీకారణ గురించి చర్చిస్తూ లెనిన్ ఇలా అన్నారు:

          “మొదటి కొత్త తరహా ఎవరంటే గ్రామీణ బూర్జువాలు లేదా బాగా కలిగిన రైతాంగం. వాణిజ్య వ్యవసాయంలోని అన్ని రకాల రూపాలనూ నిర్వహించే స్వతంత్ర రైతులు కూడా వీరిలో కలిసుంటారు… వాణిజ్య వ్యవసాయాన్ని వాణిజ్యము మరియు పారిశ్రామిక సంస్ధలతో కలపడం, అనగా “వ్యవసాయాన్ని పరిశ్రమలతో కలిపి నిర్వహించడం” ఈ రైతాంగానికి ప్రత్యేక విశిష్టతగా ఉంటుంది.” (V.I.Lenin: The Development of capitalism in Russia, Preface to the Second Edition, http://www.marxists.org/ archive/lenin/works/cw/vol03.htm#1899-devel-index)

          ఈ కలిగిన రైతాంగం నుండే పెట్టుబడిదారీ రైతు వర్గం సృష్టించబడుతుంది.

          [Ch. II –Differentiation of the peasentry XIII conclusion for Ch-II]

          “… కానీ మొత్తంలోని రైతాంగ వ్యవసాయం కూడిక మొత్తంలో వారి ప్రభావం విషయానికి వస్తే, రైతాంగం తీసిన ఉత్పత్తి మొత్తం సొమ్ములో రైతాంగానికి చెందిన ఉత్పత్తి సాధనాల సంఖ్యకు సంబంధించి రైతాంగ బూర్జువాదే ప్రధాన ఆధిపత్యం అన్నది నిస్సందేహం. సమకాలీన గ్రామీణ సమాజంలో వారే మాస్టర్లు.” (Ibid,Chapter II,Differentiation of the Peasantry).

          కింది పేరాలో లెనిన్ ఒక ముఖ్యమైన వ్యాఖ్య చేశారు. అది వ్యవసాయ రంగం యొక్క పెట్టుబడిదారీ పరివర్తనను అవగాహన చేసుకోవడానికి చాలా ముఖ్యం. పెట్టుబడిదారీ విధానానికి స్వేచ్ఛాయుత భూమిలేని కార్మికులు అవసరం అన్న సైద్ధాంతిక ప్రతిపాదనన యొక్క స్టీరియో టైపు అవగాహనను మన సాహిత్యం అతిగా చెబుతుందని ఆయన చెప్పారు. ప్రధాన ధోరణిని సూచించడం వరకు ఈ ప్రతిపాదన చాలా సరైనదేనని లెనిన్ అంగీకరిస్తారు. కానీ పెట్టుబడిదారీ విధానం వ్యవసాయంలోకి ప్రత్యేకంగా నెమ్మదిగా మరియు తీవ్రమైన విభిన్న రూపాలతో చొచ్చుకుపోతుంది. నెమ్మదైన మరియు విభిన్న రూపాల ఈ పరివర్తనలో సమస్య యొక్క సారం ఏమిటంటే –

          “దరిమిలా రష్యాకు సంబంధించినంతవరకు, సమాధానం కావలసిన ప్రశ్న ఏమిటంటే: వర్తకుల మరియు అధిక-వడ్డీ పెట్టుబడులు పారిశ్రామిక పెట్టుబడితో సంబంధం కలిగి ఉన్నదా? వాణిజ్యము మరియు అధిక-వడ్డీ పాత ఉత్పత్తి విధానాన్ని బలహీనపరిచి దాని స్ధానంలో పెట్టుబడిదారీ విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టే వైపుకి తీసుకెళ్తున్నదా లేక ఇంకేదైనా వ్యవస్ధను ప్రవేశపెడుతున్నదా?” (Ibid)

          భారతీయ వ్యవసాయ పరివర్తనను విశ్లేషించడానికి ఈ మౌలిక మార్క్సిస్టు అవగాహనలు మార్గదర్శకులు.

ప్రకటనలు

2 thoughts on “వ్యవసాయ సమస్యపై కారల్ కాట్ స్కీ, లెనిన్

  1. శెఖర్ గారూ మార్క్స్ వదిలిన నాలుగవ బాగంగా చెప్పబడుతున్న వాటిని ఎంగెల్స్ కాట్ స్కీ కి వప్ప చెప్పేనన్నారు వ్యాసంలొ మాత్రం కాట్ స్కీ చెప్పినట్టుగా కాట్ స్కీ చెప్పేడు అని చెప్పాడు అని అతని రచనగా చెప్పారు. ఇంతకీ అది మార్క్స్ దా లేక కాట్స్కీ దా ఇద్దరిలొ యవరు చెప్పినా అందులొ కొత్తవిషయాలు నాకేమీ కనిపించడం లేదు కాపిటల్ 3 లొ వ్యవసాయం పైన సమగ్ర వివరణ ఇచ్చాడు మార్క్స్. ( రంగనాయకమ్మ గారు రాసిన పరిచెయం కాదు. విశాలాంద్ర వారు ప్రచురించినది. అనువాదం రాచమల్లు రామచంద్రా రెడ్డి మొదలైన వారు)

    మార్క్స్ అన్ని సంపుటాలు పుర్తిచేసినా మనం కొరుకున్న వివరణలు అన్ని సరపరా చేసేవారు కారు అన్నారు. యవరైనా విషయాన్ని అర్దం చేసుకునే పునాదుని ఇవ్వగలరు ఉపరితల విషయాలు మారుతూ ఉంటాయి వాటికి కుడా వివరణలు ఇవ్వటం యవరివల్లా కాదు.

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

గూగుల్ చిత్రం

You are commenting using your Google account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

Connecting to %s